Πληροφορίες

Ιστορικό

Η Γεννάδειος Βιβλιοθήκη, ένα θησαυροφυλάκιο βιβλίων, αρχείων και έργων τέχνης που αποτελούν μαρτυρίες για την κληρονομιά του Ελληνισμού από το τέλος της αρχαιότητας μέχρι τις μέρες μας, στεγάζεται σε ένα μεγαλόπρεπο μαρμάρινο κτήριο στις πλαγιές του Λυκαβηττού. Oνομάστηκε «Γεννάδειον» για να τιμηθεί η μνήμη του Γεώργιου Γεννάδιου (1786-1854) πατέρα του ιδρυτή του, αλλά συγχρόνως είναι ένα μνημείο που τιμά και τον ίδιο τον ιδρυτή, τον Ιωάννη Γεννάδιο (1844-1932), γιατί η βιβλιοθήκη που δημιούργησε συνοψίζει όλη του τη σταδιοδρομία: διπλωμάτης, λόγιος και βιβλιόφιλος, διακρινόταν πάντα από την έντονη και γεμάτη πάθος αφοσίωσή του στην Ελλάδα.

Η Βιβλιοθήκη ξεκίνησε από την προσωπική συλλογή του δωρητή, που τη στιγμή της δωρεάς έφτανε τους 26.000 τόμους. Ο Γεννάδιος είχε πάντοτε την επιθυμία η βιβλιοθήκη του να βρει κάποτε μόνιμη στέγη στην Ελλάδα. Το 1922 προσέφερε επίσημα τη συλλογή του στην Αμερικανική Σχολή Κλασικών Σπουδών στην Αθήνα με τον όρο να στεγαστεί χωριστά, να φυλαχτεί σαν παρακαταθήκη για τον ελληνικό λαό και να είναι ανοιχτή και προσιτή σε όλους τους επιστήμονες όλων των εθνών. Το ίδρυμα Carnegie ανέλαβε γενναιόδωρα να κτίσει το κτήριο και η ελληνική κυβέρνηση παραχώρησε ένα χώρο κοντά στην Αμερικανική και τη Βρετανική Αρχαιολογική Σχολή.

Το κτήριο σχεδιάστηκε και κτίστηκε από την εταιρεία Van Pelt and Thompson της Νέας Υόρκης. Η επιγραφή στο επιστύλιο της πρόσοψης «ΕΛΛΗΝΕΣ ΚΑΛΟΥΝΤΑΙ ΟΙ ΤΗΣ ΠΑΙΔΕΥΣΕΩΣ ΤΗΣ ΗΜΕΤΕΡΑΣ ΜΕΤΕΧΟΝΤΕΣ» είναι παρμένη από τον Πανηγυρικό του Ισοκράτη. Τα επίσημα εγκαίνια της Βιβλιοθήκης έγιναν στις 23 Απριλίου του 1926 από τον ίδιο τον Ιωάννη Γεννάδιο και τη γυναίκα του.

 

Όταν εγκαινιάστηκε η Γεννάδειος ήταν λίγο απομακρυσμένη από το κέντρο της μικρής προπολεμικής Αθήνας, στην περιοχή των Αρχαιολογικών Σχολών και ήταν προσιτή σε δύο έως πέντε αναγνώστες την ημέρα. Στο τέλος της δεκαετίας του ’60 συνειδητοποιήθηκε η ανάγκη επέκτασης των χώρων της Βιβλιοθήκης με την προσθήκη γραφείων, βιβλιοστασίων και χώρου για εκθέσεις. Την επέκταση, που αποτελούσαν δύο πτέρυγες πίσω από τις κιονοστοιχίες, σχεδίασε ο αρχιτέκτονας Παύλος Μυλωνάς.

Η Γεννάδειος σήμερα

Η βιβλιοθήκη του Ιωάννη Γεννάδιου είναι η πλουσιότερη συλλογή βιβλίων σχετικών με την Ελλάδα που μπόρεσε ποτέ να συγκεντρώσει ένας άνθρωπος μόνος του, γιατί ο Γεννάδιος οραματιζόταν την Ελλάδα σαν μία συνέχεια, από την αρχαιότητα ως τις μέρες του. Συλλέκτης και βιβλιόφιλος, ήθελε η συλλογή του να αντιπροσωπεύει την Ελλάδα σε όλες της τις φάσεις και η βιβλιοθήκη που ίδρυσε μένει πιστή στο όραμα του ιδρυτή της. Ήθελε “…να διαμορφώσει μία βιβλιοθήκη η οποία θα εκπροσωπεί τη δημιουργική ιδιοφυΐα της Ελλάδας σε όλες τις περιόδους, την επίδραση των τεχνών και των επιστημών της στο δυτικό κόσμο και την εντύπωση που δημιουργεί η φυσική της ομορφιά στον περιηγητή".

90 χρόνια αφότου πρωτάνοιξε τις πύλες της η Γεννάδειος, ο κήπος της δίνει ανάσα στο ασφυκτικό κέντρο της πόλης και οι συλλογές έχουν πλέον ξεπεράσει τους 138.000 τόμους και συνεχίζουν να αυξάνονται με γοργό ρυθμό. Τώρα η Βιβλιοθήκη δέχεται συστηματικά 40 με 50 αναγνώστες κάθε μέρα.

Νέες προσκτήσεις επεκτείνουν τις συλλογές του Ιωάννη Γεννάδιου, ενώ μια μεγάλη δωρεά από τα ιδρύματα Νιάρχος, Mellon και Horace Goldsmith χρηματοδότησε την αναταξινόμηση της ερευνητικής συλλογής σύμφωνα με το σύστημα της Βιβλιοθήκης του Κογκρέσου.

Οι κτηριακές εγκαταστάσεις της Βιβλιοθήκης ανακαινίσθηκαν πρόσφατα, έτσι ώστε να διατηρούν καλύτερα τις συλλογές και να εξυπηρετούς τους χρήστες. Οι Επίτροποι της Γενναδείου Βιβλιοθήκης συντόνισαν σε Ελλάδα και ΗΠΑ μια εκστρατεία συλλογής πόρων για τον εκσυχρονισμό της Βιβλιοθήκης μετά το 1995. Συγκεντρώθηκαν χρήματα που χρησιμοποιήθηκαν για την κάλυψη των λειτουργικών αναγκών, τον εκσυγχρονισμό των εγκαταστάσεων και της λειτουργίας της Βιβλιοθήκης, καθώς και για την απόκτηση εξοπλισμού τελευταίας τεχνολογίας.

Σύγχρονα συστήματα πυρασφάλειας και ελέγχου της ατμόσφαιρας, υπόγειοι χώροι με χώρους αναγνωστηρίου εφοδιασμένοι με καινούργια βιβλιοστάσια, προστέθηκαν σε διαδοχικές οικοδομικές φάσεις το 1999, το 2005 και το 2017.

Η ανατολική πτέρυγα, που εγκαινιάστηκε το 2005 και ανακαινίσθηκε το 2018, στεγάζει τις Ειδικές Συλλογές και τα Αρχεία, καθώς και τα σπάνια βιβλία και τα έργα τέχνης που ανήκουν τόσο στην αρχική συλλογή του Ιωάννη Γεννάδιου, καθώς και σε συλλογές που αποκτήθηκαν πρόσφατα. Τα έργα ανακατασκευής της Βιβλιοθήκης συνεχίστηκαν με την ανακαίνιση της ανατολικής πτέρυγας, που εγκαινιάστηκε το 2005 και προσφέρει στη βιβλιοθήκη καινούργιους χώρους σεμιναρίων και μελέτης βιβλίων και αρχειακού υλικού, γραφεία, καθώς επίσης και σύγχρονες εγκαταστάσεις για τη φύλαξη των αρχειακών και άλλων συλλογών της Βιβλιοθήκης.

Μια νέα αίθουσα διαλέξεων, το Cotsen Hall, που πήρε το όνομά της από το βασικό χορηγό, τον Lloyd Cotsen, εγκαινιάστηκε το 2005 στα ανατολικά της Βιβλιοθήκης. Το νέο αυτό υπερσύγχρονο αμφιθέατρο είναι χωρητικότητας 370 ατόμων και χρησιμοποιείται για διαλέξεις, συνέδρια και άλλες εκδηλώσεις.

Το 2018, με πόρους από την Ευρωπαϊκή Ένωση και ιδιώτες δωρητές, η ολοκλήρωση της νέας πτέρυγας Ιωάννη Μακρυγιάννη στα δυτικά της Γενναδείου δημιούργησε νέους χώρους αναγνωστηρίου, γραφεία, μία αίθουσα σεμιναρίων, καθώς και έναν εκθεσιακό χώρο σύμφωνα με τις πιο σύγχρονες προδιαγραφές. Ο χώρος αυτός προσφέρει μοναδικές δυνατότητες για την προώθηση της αποστολής της Γενναδείου Βιβλιοθήκης και της Αμερικανικής Σχολής διαμέσου περιοδικών εκθέσεων, ενώ τα νέα αναγνωστήρια θα επιτρέπουν την ελεύθερη πρόσβαση στις ερευνητικές συλλογές, κάτι που έχει προγραμματισθεί να ξεκινήσει το Σεπτέμβριο του 2019.

 

Διευθυντές της Βιβλιοθήκης

1925 - 1931: Gilbert Campbell Scoggin, Βιβλιοθηκάριος
1931 - 1937: Clarence Lowe, Βιβλιοθηκάριος
1937 - 1941: Shirley Howard Weber, Βιβλιοθηκάριος
Η Γεννάδειος Βιβλιοθήκη παρέμεινε κλειστή στη διάρκεια του πολέμου (1941-1946)
1946 - 1953: Shirley Howard Weber, Βιβλιοθηκάριος
1953 - 1961: Peter Topping, Βιβλιοθηκάριος
1961 - 1976: Francis R. Walton, Βιβλιοθηκάριος μέχρι το 1970; Διευθυντής μετά το 1971
1976 - 1983: Σόφη Παπαγεωργίου, Αναπληρώτρια Βιβλιοθηκάριος
1978 - 1979: Angelike Laiou – Thomadakis, Samuel H. Kress Professor of Hellenic Studies *
1979 - 1981: Timothy E. Gregory, Samuel H. Kress Professor of Hellenic Studies *
1981 - 1982: J. W. Nesbitt, Samuel H. Kress Professor of Hellenic Studies *
1982 - 1983: Μπεάτα Παναγοπούλου, Samuel H. Kress Professor of Hellenic Studies *
1983 - 1986: Μπεάτα Παναγοπούλου, Διευθύντρια
1986 - 1989: George Huxley, Διευθυντής
1989 - 1992: Donald M. Nicol, Διευθυντής
1993 - 1995: David Jordan, Διευθυντής
1996 - 2004: Χάρις Καλλιγά, Διευθύντρια
2004 -    : Μαρία Γεωργοπούλου, Διευθύντρια

* Ο ρόλος των καθηγητών Ελληνικών Σπουδών Samuel E. Kress ήταν να υποστηρίζουν τον Αναπληρωτή Βιβλιοθηκάριο στη διεύθυνση της Βιβλιοθήκης και να συμβουλεύουν την Επιτροπή της Γενναδείου Βιβλιοθήκης για την πορεία της Βιβλιοθήκης.